/
/
/
ترموستات خودرو چیست و چرا داشتنش ضرورت دارد؟
ترموستات خودرو

ترموستات خودرو چیست و چرا داشتنش ضرورت دارد؟

زمان انتشار:

خرداد 2, 1400

ترموستات چیست؟

ترموستات یا همان چیزی که به فارسی به آن دماپای می‌گویند، دستگاهی است که برای ثابت نگه داشتن دمای یک سامانه به کار می‌رود.

ترموستات خودرو وظیفه دارد این عمل را در محدوده موتور خودرو انجام دهد. به این معنا که این قطعه با قرار گرفتن میان موتور و رادیاتور آن، دمای موتور را در محدوده عملکردی مشخصی نگه می‌دارد. بهترین دما برای عملکرد موتور خودرو، حدود 85 درجه سانتی‌گراد است.

اگر دمای موتور از این مقدار خیلی بیشتر یا کمتر شود، عملکرد خودرو با اختلال مواجه می‌شود.

وظیفه ترموستات خودرو چیست؟

وجود ترموستات کمک می‌کند که سیستم خنک‌کننده موتور عملکردی صحیح داشته باشد. در صورتی که سیستم خنک‌کننده نتواند وظیفه خود را به درستی انجام دهد، موتور خودرو اصطلاحاً جوش می‌آورد.

مشکل احتمالی بعدی بالا بودن دمای موتور، این است که روغن رقیق می‌شود. رقیق شدن روغن هم خاصیت روان‌کنندگی آن را کاهش می‌دهد.

از سوی دیگر، پایین بودن دمای موتور هم بدون مشکل نیست. همان‌گونه که جوش آوردن می‌تواند به موتور آسیب بزند، پایین بودن دمای آن نیز یک عامل مخرب به حساب می‌آید. در صورتی که دمای موتور پایین بیاید، روغن در آن غلیظ می‌شود. غلیظ شدن روغن هم دردسرهای خاص خودش را دارد. وقتی روغن غلیظ شود، نمی‌تواند قطعات خودرو را روان کند و اصطکاک میان قطعات افزایش پیدا می‌کند.

علاوه بر این موارد، ترموستات کمک می‌کند که در صبح‌ها و اوقاتی که ماشین سرد است، سریع‌تر به دمای عملکردی مناسبی برسد. بنا بر این، این باور که ترموستات تنها برای خنک کردن خودرو مورد استفاده قرار می‌گیرد، باوری اشتباه است. 

ترموستات خودرو چگونه کار می‌کند؟

ترموستات خودرو

ترموستات وظیفه قطع و وصل کردن جریان آب به درون موتور به صورت خودکار را به عهده دارد. وقتی دمای موتور در حال کاهش است، ترموستات جریان مایع خنک‌کننده به موتور را قطع می‌کند. در این حالت، آب موجود در موتور یک مسیر بسته را طی می‌کند تا به دمای استاندارد برسد.

پس از این که دمای آب به میزان استاندارد رسید، ترموستات دوباره به جریان آب رادیاتور اجازه می‌دهد که وارد موتور شود.

 

ترموستات دارای یک دمای کاری مشخص است که در هنگام خرید آن باید به آن توجه داشت. درون ترموستات یک ماده حساس به دما وجود دارد که برخی آن را جیوه یا موم می‌نامند. درون جیوه، میله‌ای قرار گرفته که به سوپاپ ترموستات وصل شده است. با افزایش دمای ترموستات، این موم ذوب می‌شود و حجمش افزایش پیدا می‌کند. در اثر این انبساط، میله داخل سیلندر حرکت کرده و از محل خود خارج می‌شود. در نتیجه این فرآیند، سوپاپ ترموستات باز می‌شود. 

انواع ترموستات خودرو

ترموستات‌های خودرو دارای انواع مختلفی هستند که در خودروها معمولاً تنها دو نوع مورد استفاده قرار می‌گیرد:

ترموستات الکترومکانیکی: ترموستات الکترومکانیکی برای قطع و وصل مدار الکتریکی از فرمان حسگر حرارتی استفاده می‌کند.

این ترموستات‌ها دارای دو نوع حسگر دما هستند. یکی از آنها بر مبنای انبساط مایع و دیگری بر مبنای انبساط فلز عمل می‌کند.

ترموستات الکترونیکی: در این نوع از ترموستات، یک رله مینیاتوری با فرمانی از سمت سنسور دمایی صورت می‌پذیرد.

اجزای ترموستات خودرو

یک ترموستات برای داشتن عملکرد صحیح نیاز به اجزای مختلفی دارد. هر یک از این اجزا وظیفه خاص خود را دارد.

این اجزا عبارتند از:

  • سوپاپ
  • فنر
  • سوپاپ فرعی
  • سیلندر بازشونده
  • حلقه مسدودکننده

در ترموستات یک دریچه برای عبور مایع خنک‌کننده  به داخل سیلندر وجود دارد. وظیفه این دریچه این است که وقتی دمای مایع به حد مشخصی نرسیده است، به آن اجازه عبور ندهد.

فنر ترموستات که به آن فنر بازگرداننده نیز می‌گویند، این دریچه را بسته نگه می‌دارد. در مرکز این دریچه یک اتصال به سیلندر بسته وجود دارد که از موم حرارتی پر شده است. در مقابل فنر بازگرداننده نیز یک میله فولادی قرار دارد که کارکردی همانند پیستون دارد. 

سوراخ روی ترموستات برای چیست؟

روی برخی از انواع ترموستات ممکن است سوراخی وجود داشته باشد. اگر برای شما هم این سوال پیش آمده که وظیفه این سوراخ چیست، پاسخش این‌جاست:

این سوراخ عملکردی مشابه یک سوپاپ دارد. وظیفه این سوپاپ ایجاد تعادل میان فشار مدار بخاری و مدار رادیاتور است.

 

بدین ترتیب، با وجود این سوراخ وقتی ترموستات بسته است، با باز شدن در رادیاتور، عمل هواگیری به صورت خودکار انجام می‌شود. در صورتی هم که هوایی در کار نباشد، این سوپاپ مانع عبور مایع از آن می‌شود. 

علائم و نشانه‌های خرابی ترموستات

بزرگ‌ترین مشکلی که ممکن است برای یک ترموستات خودرو پیش بیاید، از کار افتادن سنسور آن است. در این حالت، ترموستات نمی‌تواند وظیفه خود را به درستی انجام دهد. در نتیجه، آب نمی‌تواند از رادیاتور به موتور وارد شود و آن را خنک کند. در این حالت، دمای موتور خودرو به شدت بالا می‌رود و خودرو اصطلاحا جوش می‌آورد.

در نقطه مقابل، ممکن است ترموستات به نحوی خراب شود که به صورت دائم فعال باشد. در این حالت هم اختلالاتی در کارکرد موتور خودرو به وجود می‌آید که پیش از  این به آن اشاره کرده‌ایم.

 علائم خرابی ترموستات عبارتند از:

  • نشت مایع خنک کننده یا آب از زیر خودرو
  • افزایش میزان مصرف سوخت خودرو
  • تغییرات غیرمعمول دمای موتور
  • افزایش میزان مصرف روغن موتور
  • کاهش غلظت روغن موتور
  • فرسایش بیش از حد سیلندرها
ترموستات پراید

عوامل خرابی ترموستات

ترموستات معمولا عمر مفید بالایی دارد و دلایل کمی برای خرابی آن وجود دارد. البته این گزاره تنها در حالتی صدق می‌کند که تمام سیستم خنک‌کننده خودرو در حالت مناسبی مشغول کار باشند. خرابی در این سامانه می‌تواند باعث خرابی سایر اجزای آن شود.

  • عمده‌ترین عوامل خرابی ترموستات خودرو عبارتند از:
  • پایان یافتن عمر مفید آن
  • نامرغوب بودن ترموستات
  • زنگ زدن ترموستات
  • وارد آمدن فشار بیش از حد به این قطعه

عواقب ناشی از حذف ترموستات یا نصب ترموستاتی که دمای آن پایین‌تر از میزان استاندارد است

وظیفه اصلی ترموستات، همان‌طور که پیش از این هم گفته بودیم، نگه داشتن دمای موتور در یک محدوده دمایی مناسب است. وقتی ترموستات از مدار خارج شود، دمای موتور از این محدوده خارج می‌شود.

برای مثال، اگر دمای موتور پایین‌تر از حد مجاز باشد، بلبرینگ‌ها، رینگ‌ها و پیستون‌ها به خاطر این که هنوز منبسط نشده‌اند، آسیب‌پذیرند. در این حالت خوردگی قطعات شدیدتر است و شکاف میان اجزا بیشتر.

 

در سوی دیگر، اگر ترموستات را حذف کنید، سرعت حرکت آب ممکن است در مدار به حدی بالا برود که فرصت انتقال گرمای موتور به آن از بین برود. در نتیجه، آب نمی‌تواند دمای موتور را پایین بیاورد. 

آموزش تعویض ترموستات پراید

تعویض ترموستات عمل چندان سختی نیست و تقریبا هر کسی از پس آن برمی‌آید. در این بخش برای درک بهتر مسئله لازم بود یک خودرو را مثال بزنیم و تصمیم ما آموزش تعویض ترموستات پراید بود.

وقتی موتور خودرو سرد است، کاپوت را باز کنید. سمت راننده و روی سرسیلندر می‌توانید ترموستات را پیدا کنید.

بست شیلنگ‌های خروجی را از ترموستات پراید جدا کرده و سپس پیچ‌های اطراف آن را باز کنید. حالا ترموستات قابل جدا شدن است.

حالا ترموستات جدید را در جای ترموستات قبلی قرار دهید. پیش از نصب، بهتر است یک بار دیگر دمای نوشته شده روی ترموستات را مورد بررسی قرار دهید تا از پیش آمدن اشتباه جلوگیری کنید.

 

پیچ‌ها را در اطراف ترموستات جدید سفت کنید. توجه داشته باشید که این پیچ‌ها نباید خیلی محکم شوند؛ زیرا امکان شکستن و ترک خوردن پیچ‌ها به وجود می‌آید. 

نتیجه‌گیری
ترموستات اورجینال

ترموستات یک قطعه کوچک و کاربردی در سیستم خنک‌کننده خودرو است.

ترموستات‌ها بر اساس کارکرد به دو گروه تقسیم می‌شوند که یکی برای استفاده در فصول گرم و یکی برای استفاده در فصول خنک‌تر سال است.

بهتر است ترموستات بسته به آب و هوا و فصل تعویض شود تا خیالتان از بابت کارکرد صحیح آن راحت باشد.

 

حذف کردن ترموستات از سیستم خنک‌کننده و یک‌سره کردن آن به هیچ عنوان توصیه نمی‌شود. 

به این پست امتیاز دهید.

بر روی یک ستاره کلیک کنید تا به آن امتیاز دهید!

میانگین امتیازات 0 / 5. شمارش آرا: 0

اولین نفری باشید که به این پست امتیاز می دهد.

ارسال این مقاله برای دوستان

مطالب مرتبط

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *